گوگل در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) ثبت‌نام در برنامه‌ای به نام Registered App Stores تاپ فوروم یا «فروشگاه‌های اپلیکیشن ثبت‌شده» را آغاز کرد. این برنامه برای کسانی که برنامه و بازی اندروید را از منابعی غیر از گوگل پلی نصب می‌کنند خبر مهمی است، چون قرار است نصب فروشگاه‌های جایگزین و برنامه‌های داخل آن‌ها را ساده‌تر و در عین حال امن‌تر کند.
این برنامه دقیقاً چیست؟
تا امروز اگر کاربری یک فروشگاه اپلیکیشن شخص ثالث را نصب می‌کرد، برای نصب هر برنامه از داخل آن باید چند پنجره‌ی تأیید سیستمی را پشت سر می‌گذاشت و اجازه‌ی «نصب از منابع ناشناس» را هم فعال می‌کرد. در برنامه‌ی جدید، فروشگاهی که خود را نزد گوگل ثبت کند و ارزیابی‌های امنیتی را با موفقیت بگذراند، از امکانات ویژه‌ای بهره می‌برد:
- نصب تک‌لمسی برنامه‌ها بدون صفحه‌های تأیید ثانویه
- به‌روزرسانی خودکار در پس‌زمینه برای برنامه‌های نصب‌شده از آن فروشگاه
- نمایش نشانگر پیشرفت دانلود مشابه تجربه‌ی فروشگاه رسمی
شرکت در این برنامه کاملاً اختیاری است. فروشگاهی که ثبت‌نام نکند، همان تجربه‌ی فعلی هر برنامه‌ی سایدلود شده را خواهد داشت و چیزی برایش تغییر نمی‌کند.
چه زمانی و روی کدام گوشی‌ها؟
طبق مستندات رسمی گوگل، این امکان از ۱ دسامبر ۲۰۲۶ (۱۰ آذر ۱۴۰۵) روی دستگاه‌هایی که اندروید ۱۷ QPR2 یا نسخه‌های بالاتر را اجرا می‌کنند در دسترس قرار می‌گیرد. برنامه ابتدا در مناطق منتخب خارج از آمریکا آغاز می‌شود و گوگل گفته است ورود آن به آمریکا منوط به تأیید دادگاه در پرونده‌ی توافق با شرکت اپیک گیمز است.
نکته‌ی جالب این است که در دسترس بودن قابلیت‌ها به محل سکونت اصلی کاربر بستگی دارد. سفرهای کوتاه به کشوری که پشتیبانی نمی‌شود، نصب‌ها و به‌روزرسانی‌های خودکار را مختل نمی‌کند، اما اگر کاربر برای همیشه به کشور دیگری مهاجرت کند، دستگاه به‌طور خودکار امکانات را با قوانین کشور جدید هماهنگ می‌کند. بنابراین هنوز روشن نیست این قابلیت در همه‌ی کشورها، از جمله ایران، فعال شود.
ریشه‌ی ماجرا: پرونده‌ی اپیک گیمز
این تغییر حاصل توافقی است که میان گوگل و اپیک گیمز، سازنده‌ی بازی فورتنایت، پیشنهاد شد. اپیک سال‌ها از محدودیت‌های گوگل پلی و دشواری توزیع برنامه بیرون از آن انتقاد می‌کرد. گوگل در مارس امسال این برنامه را معرفی کرد و حالا مرحله‌ی ثبت‌نام آن رسماً شروع شده است.
فروشگاه‌ها برای ثبت‌شدن چه باید بکنند؟
مسیر ثبت‌نام پنج مرحله دارد:
- ارسال فرم ابراز علاقه با مشخصات سازمان و حساب کاربری توسعه‌دهنده
- بررسی اولیه‌ی هویت، اعتبار برند و تأیید نام بسته
- پرداخت هزینه‌ی سالانه‌ی ثبت که در مستندات گوگل ۱۰ هزار دلار اعلام شده است
- بارگذاری فایل APK فروشگاه برای اسکن بدافزار، اعلام نشانی سیاست‌های حریم خصوصی و پشتیبانی، و اشتراک مداوم کاتالوگ برنامه‌ها با گوگل
- فعال‌سازی وضعیت «فروشگاه ثبت‌شده» در صورت تأیید
علاوه بر این، فروشگاه باید گواهی ارزیابی امنیتی برنامه‌های موبایل (MASA) را در سطح AL2 از ائتلاف دفاع از اپلیکیشن دریافت کند. اگر تعداد بدافزارهای موجود در کاتالوگ فروشگاه از حد مجاز بیشتر شود، هزینه‌های بررسی اضافی نیز اعمال خواهد شد.
این سخت‌گیری به نفع کیست؟
گوگل می‌گوید هدف، حفظ امنیت اکوسیستم اندروید است. وقتی همه‌ی برنامه‌های یک فروشگاه ثبت‌شده به‌طور مداوم برای بدافزار بررسی شوند، کاربر با اطمینان بیشتری روی دکمه‌ی نصب می‌زند. از سوی دیگر، هزینه‌ی سالانه و الزامات فنی ممکن است فروشگاه‌های کوچک و مستقل را از ورود به برنامه بازدارد.
برای کاربران چه معنایی دارد؟
اگر شما هم برنامه‌ها و بازی‌های اندروید را از منابع مختلف دانلود می‌کنید، چند نکته را در نظر داشته باشید:
- این تغییر به معنای حذف سایدلود سنتی نیست؛ نصب فایل APK مثل قبل ممکن است.
- نشان «ثبت‌شده» می‌تواند معیاری برای سنجش اعتبار یک فروشگاه باشد.
- برای بهره‌مندی از امکانات جدید باید گوشی شما به‌روزرسانی اندروید ۱۷ QPR2 را دریافت کند.
- همچنان برنامه‌ها را فقط از منابع معتبر نصب کنید و مجوزهای درخواستی را با دقت بخوانید.
فروشگاه‌های ثبت‌شده تلاش گوگل برای آشتی دادن «آزادی انتخاب» با «امنیت» است؛ اینکه موفق شود یا نه، به استقبال فروشگاه‌ها بستگی دارد.
جمع‌بندی
برنامه‌ی Registered App Stores یکی از بزرگ‌ترین تغییرات سال‌های اخیر در نحوه‌ی توزیع برنامه‌های اندروید است. نصب تک‌لمسی، به‌روزرسانی خودکار و بررسی امنیتی مداوم می‌تواند تجربه‌ی استفاده از فروشگاه‌های جایگزین را به سطح گوگل پلی نزدیک کند. باید منتظر ماند و دید از ۱ دسامبر کدام فروشگاه‌ها به این برنامه می‌پیوندند و این تغییر در عمل چقدر به سود کاربران و توسعه‌دهندگان تمام می‌شود.